A BRIEF HISTORY OF VIETNAM

A BRIEF HISTORY OF VIETNAM

Sơ lược lịch sử Việt Nam

Ancient Vietnam

Việt Nam cổ đại

About 2,000 years ago people in North Vietnam began growing rice in the Red River Valley. To irrigate their crops they built dykes and dug canals. They were forced to work together and so an organised kingdom emerged called Van Lang. However in the 2nd century BC the Chinese conquered the area.

Khoảng 2000 năm trước, người dân ở phía Bắc Việt Nam bắt đầu trồng trọt lúa nước trên thung lũng sông Hồng. Để tưới nước cho các vụ mùa của họ, họ đã xây dựng những kênh đào và đắp đê. Họ đã tập trung nguồn lực để làm việc với nhau và một cộng đồng được hợp thành gọi là Văn Lang. Tuy nhiên vào thề kỷ thứ 2 trước công nguyên người Trung Quốc đã xâm chiếm khu vực này.

The Chinese ruled northern Vietnam for more than 1,000 years and Chinese civilization had a great impact on the Vietnamese.

Người Trung Quốc cai trị miền Bắc Việt Nam hơn 1000 năm và nền văn hóa Trung Quốc đã tác động mạnh tới người Việt Nam.

However in South Vietnam there was Indian influence. From the 1st century to the 6th century AD the southernmost part of Vietnam was part of a state called Funan.

Tuy nhiên, ở miền Nam Viêt Nam có sự ảnh hưởng của Ấn Đô. Từ thế kỷ thứ 1 tới thế kỷ thứ 6 sau Công Nguyên, hầu hết miền Nam Việt Nam là phần tỉnh của Phù Nam.

In the middle of Vietnam an Indian influenced state called Champa arose in the 2nd century AD.

Miền Trung của Việt Nam bị tác động bởi một đất nước bị ảnh hưởng bởi Ấn độ được gọi là Champa nổi lên vào thế kỷ thứ 2 sau Công nguyên.

In North Vietnam the people resented Chinese rule and in 40 AD the Trung sisters led a rebellion. They formed an independent state. However in 43 AD the Chinese crushed the rebellion and the sisters killed themselves. The Chinese continued to rule North Vietnam until the 10th century. Finally in 938 a leader named Ngo Quyen defeated the Chinese at the battle of Bach Dang River and North Vietnam became an independent state.

Phía bắc Việt Nam, người dân đã phẫn uất quy định của người Trung Quốc và năm 40 sau Công Nguyên, hai chị em họ Trưng đã lãnh đạo cuộc nổi dậy. Họ đã dành được độc lập cho quốc gia. Tuy nhiên, vào năm 43 sau Công nguyên, Trung Quốc dẹp tan cuộc nổi dậy và chị em nhà Trưng đã tự sát. Trung Quốc tiếp tục cai trị Bắc Việt nam cho đến thế kỷ thứ 10. Cuối cùng, vào năm 938 Ngô Quyền đã lãnh đạo đánh bại Trung Quốc tại trận chiến trên sông Bạch Đằng và Bắc Việt Nam đã dành độc lập.

In the 13th century the Mongols invaded Vietnam three times. In 1257 and 1284 they captured the capital but each time they soon withdrew. Then in 1288 the Vietnamese leader Tran Hung Dao routed the Mongols at the Bach Dang River.

Vào thế kỷ 13, Mông Cổ đã xâm lược Việt Nam 3 lần. Trong năm 1257 và 1284 họ đã chiếm được thủ đô nhưng mỗi lần như vậy họ cũng phải rút binh sớm. Sau đó, năm 1288 thủ lĩnh Việt Nam, Trần Hưng Đạo đã đánh bại quân Mông Cổ trên sông Bạch Đằng.

However in the early 15th century China tried to regain control of North Vietnam. In 1407 they occupied the country but their rule was resisted. In 1418 Le Loi began the Lam Son Uprising. By 1428 the Chinese were driven out and Le Loi became the Emperor Le Thai To. Under his successors the central Vietnamese state of Champa became a vassal state of North Vietnam.

Tuy nhiên, đầu thế kỷ 15, Trung Quốc đã cố gắng kiểm soát Bắc Việt Nam. Trong năm 1407, họ đã chiếm được đất nước nhưng những quy định của họ đã bị kháng cự. Năm 1418 Lê Lợi đã bắt đầu cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Năm 1428 Trung Quốc đã rút lui và Lê Lợi đã trở thành vị vua có niên hiệu Lê Thái Tổ. Dưới nhiều sự thắng lợi của ông ấy, những tỉnh miền trung tâm Việt Nam của Champa đã trở thành một chư hầu của Bắc Việt Nam.

However in the early 16th century the power of the Le dynasty declined. During the 17th and 18th centuries two rival families effectively held power, the Trinh in the north and the Nguyen in the south. The Nguyen family conquered the Mekong Delta from the Khmer Empire.

Tuy nhiên, vào đầu thế kỷ thứ 16, sức mạnh của triều Lê đã suy giảm. Suốt thế kỷ 17 và 18 hai gia đình thù địch đã ảnh hưởng tới việc nắm quyền lực, nhà Trịnh ở miền Bắc và nhà Nguyễn ở miền Nam. Nhà Nguyễn đã kiểm soát khu vực sông Mekông từ vương quốc Khmer.

In the 1770s a rebellion began in the town of Tay Son. Three brothers called Nguyen led it. Gradually they took territory from the Nguyen lords in the south and the Trinh lords in the north. By 1786 they were in control of the whole of Vietnam and one brother, Nguyen Hue made himself Emperor Quang Trung. In 1788 the Chinese intervened in Vietnam but the Vietnamese routed them at Dong Da.

Những năm 1770, một cuộc nổi dậy bắt đầu trong thị xã Tây Sơn. Ba anh em nhà họ Nguyễn đã lãnh đạo cuộc khởi nghĩa. Họ đã dần dần chiếm lãnh thổ của chúa Nguyễn ở miền Nam và chúa Trịnh ở miền Bắc. Năm 1786 họ đã nắm quyền kiểm soát hầu hết Việt Nam và một trong những người anh em, Nguyễn Huệ đã phong Vua với biệt hiệu Quang Trung. Năm 1788 Trung Quốc xâm chiếm Việt Nam nhưng bị đánh lùi tại Đống Đa.

However a Nguyen lord named Nguyen Anh escaped. He raised an army and from 1789 he pushed back the rebels. Nguyen Anh took Hanoi in 1802 and made himself Emperor Gia Long. Under him Vietnam became a strong united kingdom.

Tuy nhiên, một chúa Nguyễn tên là Nguyễn Ánh đã trốn thoát. Ông ấy đã gia tăng quân đội và năm 1789 đã tạo ra cuộc nổi dậy. Nguyễn Ánh đã chiếm được Hà Nội năm 1802 và lên ngôi với niên hiệu là Gia Long. Dưới thời ông ấy Việt Nam trở thành một quốc gia hùng mạnh.

Meanwhile the Portuguese reached Vietnam by sea in 1516. In their wake came missionaries, first Dominicans then Jesuits and the Roman Catholic Church made some headway in Vietnam.

Khi người Bồ Đào Nha đến Việt Nam bằng đường biển vào năm 1516. Họ bắt đầu phong trào truyền giáo, đầu tiền là những người Dominic, sau đó là Jesu và Công giáo La mã đã phát triển tại Việt Nam.

The French in Vietnam

Người Pháp tại Việt Nam

In the late 19th century Vietnam became a French colony. However the French took over Vietnam in stages. In 1859 they captured Saigon. Finally in 1883 North and Central Vietnam was forced to become a French protectorate.

Cuối thế kỷ 19 Việt Nam đã trở thành thuộc địa của Pháp. Tuy nhiên, Pháp đã chiếm hầu hết Việt Nam trong giai đoạn này. Trong năm 1859 họ đã chiếm được Sài Gòn. Cuối cùng năm 1883 Bắc và trung Việt Nam là mục tiêu trở thành sụ bảo hộ của Pháp.

The French built infrastructure in Vietnam such as the Saigon to Hanoi railway. They also built roads and bridges. However the building was funded by heavy taxation. Naturally the Vietnamese wanted independence. The Communists spearheaded the struggle for independence. Ho Chi Minh founded the Revolutionary Youth League from the safety of China in 1925. In 1930 it became the Vietnamese Communist party.

Pháp đã xây dựng ở Việt Nam một số công trình như đường sắt Sài Gòn, Hà Nội. Họ cũng xây dựng cầu đường. Tuy nhiên, những công trình đó đều mục đích để thu lời. Đương nhiên, người Việt Nam muốn độc lập. Cộng đồng tập trung để đấu tranh giành độc lập. Hồ Chí Minh đã sáng lập phong trào Cách Mạng Đồng Minh Hội từ việc đảm bảo hoạt động an toàn của Trung Quốc 1925. Năm 1930 nó đã trở thành Đảng cộng sản Việt Nam.

In 1940 the Germans defeated France. Japan decided to take advantage of French weakness and they forced the French government to allow Japanese troops to occupy French Indo-China, although they left the French administration in place.

Năm 1940 người Đức đã đánh bại Pháp. Nhật quyết định đề dành lấy lợi thế khi Pháp suy yếu và họ đã ép buộc chính phủ Pháp cho phép binh đoàn Nhật để chiếm giữ thuộc địa Pháp Indo-China, từ đó họ thay thế Pháp thống trị khu vực này.

The Vietnamese Communists or Viet Minh fought the Japanese and by 1945 they controlled parts of North Vietnam. Meanwhile in March 1945 the Japanese took control of the administration of Vietnam and when Japan surrendered on 15 August 1945 they left a power vacuum.

Cộng sản Việt Nam hay Việt Minh chiến đấu với Nhật vào năm 1945 họ đã kiểm soát miền Bắc Việt Nam. Trong khi đó vào tháng 3 năm 1945 Nhật nắm quyền kiểm soát sự cai quản ở Việt Nam và khi Nhật đầu hàng vào 15/08/1945 họ đã hoàn toàn suy yếu.

Ho Chi Minh moved quickly to fill the vacuum. He called for an uprising called the August Revolution and the Viet Minh took control of most of Vietnam. On 2 September 1945 Ho Chi Minh declared Vietnam independent.

Hồ Chí Minh đã nhanh chóng nắm toàn bộ. Ông ấy đã gọi sự nổi dậy là Cách Mạng Tháng 8 và Việt Minh đã điều khiền hầu hết Việt Nam. 2/9/1945 Hồ chí minh đã tuyên bố Việt Nam độc lập.

However the great powers ignored the Vietnamese demand for independence. Under the terms of the Potsdam Conference Japanese troops south of the 16th parallel surrendered to the British. Those to the north surrendered to the Nationalist Chinese.

Tuy nhiên, những thế lực hùng mạnh đã từ chối nhu cầu độc lập của Việt Nam. Dưới quy định của hội nghị Potsdam thì binh đoàn 16 Nhật đã đầu hàng Anh, ở phía bắc thì đầu hàng Quốc dân đảng ở Trung Quốc.

However the French army soon arrived in the south to take control from the British. In the north Chinese troops moved in. However Ho Chi Minh soon decided that the French were the lesser of two evils and he signed a treaty, which said that French troops should replace Chinese troops in North Vietnam for 5 years. In return the French promised to recognized Vietnam as a 'free state'.

Tuy nhiên, quân đội Pháp đã sớm đến miền Nam để dành quyền điều khiển từ Anh. Binh đoàn miền Bắc Trung Quốc đã đưa đến. Tuy nhiên, Hồ Chí Minh đã sớm quyết định rằng người Pháp mang đến ít sự nguy hiểm hơn và ông ấy đã ký hiệp ước cái mà nói rằng binh đoàn Pháp nên thay cho binh đoàn Trung Quốc ở miền Bắc Việt Nam trong 5 năm. Sau đó người Pháp hứa công nhận Việt Nam là đất nước tự do.

However it soon became clear the French had no intention of giving up power in Vietnam and fighting broke out between them and the Viet Minh.

Tuy nhiên, người Pháp đã không có sự phòng ngừa lơ là trong mục đích của họ ở Việt Nam và việc đấu tranh sớm kết thúc giữa họ và Việt Minh.

For eight years the Viet Minh fought a guerrilla war against the French. Finally in 1954 they surrounded a French army at Dien Bien Phu. After a siege lasting 57 days the French were forced to surrender. By then it was clear that the French could not win the war and both sides met at the Geneva Conference to end the war. They agreed that Vietnam would be temporarily divided at the 17th parallel and elections would be held by 20 July 1956. However no elections were held and the division of Vietnam became permanent.

Trong 8 năm, Việt Minh đã đấu tranh du kích để chống lại Pháp, cuối cùng vào năm 1954 họ đã bao vây quân đội Pháp tại trận đánh Điện Biên Phủ. Sau trận chiến 57 ngày cuối cùng quân Pháp đã buộc phải dầu hàng. Rõ ràng rằng Pháp không thể thắng cuộc chiến và 2 bên đã gặp nhau tại hội nghị Geneva để kết thúc chiến tranh. Họ đã đồng ý rằng Việt Nam tạm thời chia 2 theo vĩ tuyến thứ 17 và cuộc bầu cử sẽ diễn ra vào 20/7/1956. Tuy nhiên không có sự biểu quyết nào được tổ chức để việc phân chia Việt Nam đã trở thành lâu dài.

Modern Vietnam

Việt Nam thời cận đại

In the north Ho Chi Minh introduced a Communist regime while in the south Ngo Dinh Diem became ruler. However in the early 1960s South Vietnam was rocked by demonstrations and in 1963 Diem was ousted in a coup.

Ở phía Bắc, Hồ Chí Minh được biết đến là người duy trì chế độ cộng sản trong khi tại miền Nam Ngô Đình Diệm trở thành người lãnh đạo. Tuy nhiên, đầu năm 1960 người miền Nam Việt Nam đã vấp phải nhiều cuộc biều tình và 1963 ông Diệm đã bị lật đổ.

Meanwhile in 1959 the North Vietnamese began a long guerrilla war to reunite Vietnam under Communist rule. The Northern Guerrillas were known as the Vietcong.

Trong khi đó vào năm 1959 Bắc Việt Nam bắt đầu cuộc chiến tranh du kích lâu dài để thống nhất Việt Nam dưới quy định của chủ nghĩa cộng sản. Những người du kích phía bắc có tên gọi là Việt cộng.

Gradually the USA became involved in the Vietnam War. As early as 1950 the US sent military advisers to South Vietnam. Financially they supported the French and later the South Vietnamese government.

Dần dần Mỹ đã tham gia chiến tranh Việt Nam. đầu năm 1950, Mỹ đã gời binh lính hỗ trợ tới miền Nam Việt Nam. Mỹ hỗ trợ Pháp và sau đó là chính phủ Việt Nam về phương diện tài chính.

Then in 1964 two US ships were supposedly subject to 'unprovoked' attacks by the North Vietnamese. First the Maddox was attacked. Two days later the Maddox and a ship called the C Turner Joy claimed they were both attacked. (It is doubtful if this attack ever took place).

Sau đó năm 1964, 2 tàu chiến Mỹ đã cho là tấn công không khiêu khích với Bắc Việt Nam. Đầu tiên, Maddox đã tấn công, 2 ngày sau Maddox và 1 tàu gọi là C tuner Joy đã xác nhận tham chiến.

The Americans then bombed the north and Congress passed the Tonkin Gulf Resolution allowing the president to take 'all necessary measures' to prevent 'further aggression'. As a result by December 1965 there were 183,000 US soldiers in Vietnam and by the end of 1967 there were nearly half a million. However the Vietcong continued their guerrilla war.

Sau đó người Mỹ đã ném bom phía Bắc và thông qua hội nghị Tonkin Gulf Resolution cho phép tổng thống nhận 'tất cả thứ cần thiết' để ngăn cản sự 'xâm lăng thêm' của cộng sản. Theo thống kê vào thời gian 12/1965 có 183000 lính Mỹ trong Việt nam và cuối năm 1967 gần nửa triệu quân Mỹ. Tuy nhiên, Việt cộng vẫn tiếp tục chiến tranh du kích.

In January 1968 the Vietcong launched the Tet offensive in towns and cities across South Vietnam. They suffered heavy losses but afterwards the Americans gradually withdrew from Vietnam. In January 1973 they signed a ceasefire and the remaining American troops withdrew.

Tháng 1/1968 Việt cộng đã tổ chức tổng tấn công trong thị trấn và thành phố ở Nam Việt Nam. Họ chịu thất thoát nặng nhưng sau đó Mỹ đã rút quân khỏi Việt Nam. Tháng 1/1973 họ đã ký lệnh ngừng bắn và rút tất cả binh đoàn Mỹ còn xót lại.

The South Vietnamese continued to fight the Vietcong alone. However in the early months of 1975 South Vietnamese resistance collapsed and on 30 April 1975 the North Vietnamese captured Saigon. Vietnam was reunited under Communist rule.

Nam Việt Nam tiếp tục đấu tranh chống Việt Cộng trong đơn độc. Những tháng đầu năm 1975 sự kháng cự của Nam Việt Nam bị sụp đổ dần và vào ngày 30/4/1975 Bắc Việt Nam đã giành lấy Sài Gòn. Việt Nam đã thống nhất đất nước dưới sự quản lý của Đảng Cộng sản.

Then in the late 1970s the Khmer Rouge made attacks on Vietnam. So in 1978 the Vietnamese occupied Cambodia. They stayed until 1989.

Sau đó cuối năm 1970 Khmer đỏ đã tạo ra cuộc chiến với Việt Nam. Năm 1978 Việt Nam đã đánh sang Cambodia và họ ở đó cho đến năm 1989.

Meanwhile in 1986 the Vietnamese government introduced market reforms. As a result the Vietnamese economy began to grow rapidly. In 1994 the USA lifted an economic embargo on Vietnam and in 1995 diplomatic relations were restored.

Khi năm 1986 Chính phủ Việt Nam giới thiệu cải cách thị trường. Như là kết quả nền kinh tế Việt Nam bắt đầu phát triển nhanh chóng. Năm 1994 Mỹ gỡ bỏ lệnh cấm vận kinh tế cho Việt Nam và 1995 quan hệ ngoại gia đã bình thường trở lại.

Today the Vietnamese economy is booming and Vietnam is becoming more and more prosperous. Tourism is an important industry in Vietnam. Furthermore a stock exchange opened in Vietnam in 2000.

Ngày nay, kinh tế Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ và Việt Nam đang ngày càng thịnh vượng. Du lịch là một ngành quan trọng tại Việt Nam. Thêm vào đó sàn chứng khoán việt nam đã mở vào năm 2000.

Today the population of Vietnam is 94 million.

Dân số Việt Nam hôm nay là 94 triệu người.

By:Tim Lambert (localhistories.org) 

Nguồn: cep.com.vn