Right and left-handedness in humans
Thuận tay phải và
thuận tay trái ở con người
Why do humans, virtually alone among all animal
species, display a distinct left or right-handedness? Not
even our closest relatives among the apes possess such decided lateral
asymmetry, as psychologists call it. Yet about 90 per cent of every
human population that has ever lived appears to have been right-handed.
Tại sao con người, gần
như là loài duy nhất trong tất cả các loài động vật, thể hiện riêng biệt việc
thuận tay trái hay tay phải? Ngay cả họ hàng gần nhất với chúng ta là loài khỉ
cũng không có tính phi đối xứng một bên như vậy - theo cách gọi của các nhà tâm
lý học. Tuy nhiên, khoảng 90 phần trăm loài người chúng ta có vẻ thuận tay phải
hơn.
Professor Bryan Turner at Deakin University has studied
the research literature on left-handedness and found that handedness
goes with sidedness. So nine out of ten people are right-handed and eight are
right-footed. He noted that this distinctiveasymmetry in the human
population is itself systematic. “Humans think in categories: black and white,
up and down, left and right. It”s a system of signs that enables us to
categorise phenomena that are essentially ambiguous.’
Giáo sư Bryan Turner
tại Đại học Deakin đã nghiên cứu các tài liệu nghiên cứu về thuận tay trái và
thấy rằng thuận tay phải có chiều hướng nhiều hơn. Vì vậy, trong số mười người
thì có 9 người thuận tay phải và 8 người thuận chân phải. Ông Turner cũng lưu ý
rằng tính phi đối xứng đặc biệt này ở loài người là do bản thân chúng ta được
sắp xếp có hệ thống như vậy. Loài người chúng ta suy nghĩ rằng theo từng phân
loại khác nhau như đen và trắng, lên xuống, trái phải. Đó là 1 một hệ thống ký
hiệu cho phép chúng ta phân loại các hiện tượng mà cơ bản còn hơi mập mờ.
Research has shown that there is a genetic or
inherited element to handedness. But while left-handedness tends to
run in families, neither left nor right handers will automatically produce
off-spring with the same handedness; in fact about 6 per cent of children with
two right-handed parents will be left-handed.
Nghiên cứu cũng chỉ ra
rằng việc thuận tay phải có liên quan đến yếu tố di truyền hay thừa kế gene.
Nhưng trong khi thuận tay trái có xu hướng di truyền thì cả những người thuận
tay phải hay tay trái sẽ tự động sinh ra những thế hệ cũng thuận tay giống họ
mà trên thực tế có khoảng 6 phần trăm trẻ em có cả hai cha mẹ đều thuận tay
phải nhưng chúng lại thuận tay trái.
However, among two left-handed parents, perhaps 40 per cent of
the children will also be left-handed. With one right and one left-handed
parent, 15 to 20 per cent of the offspring will be left-handed. Even
among identical twins who have exactly the same genes, one in six
pairs will differ in their handedness.
Tuy nhiên, nếu cả hai
bố mẹ đều thuận tay trái thì có thể có 40 phần trăm trẻ em cũng sẽ được thuận
tay trái. ới nếu một trong hai người ba hay mẹ thuận tay trái thì sẽ có từ 15
đến 20 phần trăm trẻ sinh ra sẽ thuận tay trái. Ngay cả trong số các cặp song
sinh giống hệt gene di truyền thì trong 6 cặp sẽ có 1 cặp không thuận tay nhau.
What then makes people left-handed if it is not simply genetic?
Other factors must be at work and researchers have turned to the brain for
clues. In the 1860s the French surgeon and anthropologist, Dr Paul Broca, made
the remarkable finding that patients who had lost their powers of
speech as a result of a stroke (a blood clot in the brain) had paralysis of the
right half of their body. He noted that since the left hemisphere of the brain
controls the right half of the body, and vice versa, the brain damage must have
been in the brain’s left hemisphere.
Vậy điều gì làm cho
người thuận tay trái nếu nó không phải đơn giản là do di truyền? Các nhà khoa
học cho rằng cần phải xem xét đến các yếu tố khác và nguyên cứu về não bộ là
một trong những manh mối. Trong những năm 1860, các bác sĩ phẫu thuật người
Pháp và nhà nhân chủng học, tiến sĩ Paul Broca, đã có những phát hiện đáng chú
ý là những bệnh nhân bị mất khả năng nói do đột quỵ (một cục máu đông trong
não) thường bị liệt nửa bên phải cơ thể của họ. Ông cũng cho rằng rằng vì bán
cầu não trái điều khiển nửa bên phải cơ thể, và ngược lại nên các tổn thương
não phải có thể nằm trong bán cầu não trái.
Psychologists now believe that among right-handed people,
probably 95 per cent have their language centre in the left hemisphere, while 5
per cent have right sided language. Left-handers, however, do not show
the reverse pattern but instead a majority also have their
language in the left hemisphere. Some 30 per cent have right hemisphere
language.
Hiện nay các nhà tâm
lý học tin rằng trong số những người thuận tay phải, có thể có 95% người có
trung tâm ngôn ngữ của họ ở bán cầu não trái, trong khi 5% trong số đó có vùng
ngôn ngữ ở bán cầu não phải. Tuy nhiên, người thuận tay trái, không cho thấy
một loại ngược lại trên mà thay vào đó đa số họ có vùng ngôn ngữ ở bán cầu não
trái. Khoảng 30 phần trăm người tay trái có vùng ngôn ngữ ở bán cầu não phải.
Dr Brinkman, a brain researcher at the Australian National
University in Canberra, has suggested that evolution of speech went with
right-handed preference. According to Brinkman, as the brain evolved, one
side became specialised for fine control of movement (necessary for
producing speech) and along with this evolution came right- hand preference.
Tiến sĩ Brinkman, một
nhà nghiên cứu não tại Đại học Quốc gia Australia ở Canberra, đã gợi ý rằng sự
tiến hóa của khả năng nói ở người có liên quan đến việc thuận tay phải. Theo
Brinkman, khi bộ não phát triển, một bên não đã thành chuyên môn hoá để kiểm
soát các hoạt động cơ thể tốt hơn (cần thiết cho việc nói) và cùng với sự tiến
hóa này là sự ưu thế của việc thuận bên phải.
According to Brinkman, most left-handers have left hemisphere
dominance but also some capacity in the right hemisphere. She has
observed that if a left-handed person is brain-damaged in the left hemisphere,
the recovery of speech is quite often better and this is explained by the fact
that left-handers have a more bilateral speech function.
Theo Brinkman, hầu hết
người thuận tay trái thường phát triển phần lớn bán cầu trái mặc dù cũng có một
phần ở bán cầu não phải. Cô Brinkman đã quan sát và thấy rằng nếu một người
thuận tay trái bị tổn thương não ở bán cầu não trái thì cơ hội phục hồi khả năng
nói là tốt hơn và điều này giải thích vì sao trong thực tế những người thuận
tay trái có khả năng nói tay đôi tốt hơn người thuận tay phải.
In her studies of macaque monkeys, Brinkman has noticed that
primates (monkeys) seem to learn a hand preference from their mother in the
first year of life but this could be one hand or the other. In humans, however,
the specialisation in function of the two hemispheres results in
anatomical differences: areas that are involved with the production of speech are
usually larger on the left side than on the right.
Trong các nghiên cứu
về loài khỉ macaque, Brinkman đã nhận thấy rằng loài linh trưởng (loài khỉ)
dường như học cách dùng thuận tay từ mẹ của chúng trong năm đầu tiên của cuộc
sống nhưng việc thuận tay có thể là tay trái hay tay phải. Tuy nhiên, ở người
việc chuyên biệt hoá các chức năng ở 2 bán cầu não dẫn đến sự khác biệt về giải
phẫu: các khu vực có liên quan với việc tạo tiếng nói ở phía bên trái thường
lớn hơn hơn so với bên phải.
Since monkeys have not acquired the art of speech, one would not
expect to see such a variation but Brinkman claims to have discovered
a trend in monkeys towards the asymmetry that
is evident in the human brain.
Vì loài khỉ không đạt
được trình độ nói như loài người nên chúng ta sẽ không mong đợi để thấy một sự
thay đổi như vậy nhưng Brinkman tuyên bố đã phát hiện ra một xu hướng về sự phi
đối xứng ở loài con khỉ mà được xem là điều hiển nhiên trong bộ não con người.
Two American researchers, Geschwind and Galaburda, studied the
brains of human embryos and discovered that the left-right asymmetry exists
before birth. But as the brain develops, a number of things
can affect it. Every brain is initially female in its
organisation and it only becomes a male brain when the male foetus begins to
secrete hormones.
Hai nhà nghiên cứu
người Mỹ, Geschwind và Galaburda, đã nghiên cứu bộ não của phôi thai người và
phát hiện ra rằng sự phi đối xứng trái-phải tồn tại này trước khi sinh. Nhưng
khi bộ não phát triển thì một số thứ có thể ảnh hưởng đến nó. Mỗi não ban đầu được
tổ chức là giống cái và nó chỉ trở thành bộ não giống đực khi các thai nhi nam
bắt đầu tiết ra kích thích tố.
Geschwind and Galaburda knew that different parts of the
brain mature at different rates; the right hemisphere develops first,
then the left. Moreover, a girl’s brain develops somewhat faster
than that of a boy. So, if something happens to the brain’s development
during pregnancy, it is more likely to be affected in a male and the
hemisphere more likely to be involved is the left.
Geschwind và Galaburda
biết rằng các bộ phận khác nhau của não trưởng thành ở các mức độ khác nhau;
bán cầu não phải phát triển đầu tiên, sau đó là bán cầu não trái. Hơn nữa, bộ
não của bé gái sẽ phát triển hơi nhanh một tí so với bé trai. Vì vậy, nếu có
điều gì xảy ra đối sự phát triển của não bộ khi mang thai, thì có nhiều khả
năng não bị ảnh hưởng ở giống đực và phần bán cầu nhiều khả năng bị liên quan
là bên trái.
The brain may become less lateralised and this in turn could
result in left-handedness and the development of certain superior skills that
have their origins in the left hemisphere such
as logic, rationality and abstraction. It should be no surprise
then that among mathematicians and architects, left-handers tend to be more
common and there are more left-handed males than females.
Bộ não có thể trở nên
ít bị phát triển một bên hơn và điều này có thể dẫn đến việc thuận tay trái và
sự phát triển các kỹ năng vượt trội nhất định có nguồn gốc từ bán cầu trái như
logic, tính hợp lý và trừu tượng. Do đó chúng ta sẽ không nên ngạc nhiên khi
thấy trong số các nhà toán học và kiến trúc sư thì người thuận tay trái có xu
hướng phổ biến hơn và nam giới thuận tay trái nhiều hơn nữ giới.
The results of this research may be some consolation
to left-handers who have for centuries lived in a world designed to suit
right-handed people. However, what is alarming, according to Mr. Charles Moore,
a writer and journalist, is the way the word “right” reinforces its
own virtue.Subliminally he says, language tells people to think that anything
on the right can be trusted while anything on the left is dangerous or even
sinister.
Các kết quả của nghiên
cứu này có thể sẽ an ủi phần nào cho người thuận tay trái vốn phải sống trong
một thế giới được thiết kế phù hợp cho người thuận tay phải hàng thế kỷ nay.
Tuy nhiên, theo ông Charles Moore, một nhà văn và nhà báo, thì thì cách mà
chúng ta đang dùng từ "right" (phải/đúng) để củng cố sự đúng đắn của
nó là đáng báo động. Ông nói rằng theo tiềm thức thì ngôn ngữ sẽ hướng chúng ta
nghĩ rằng bất cứ cái gì ở bên phải là có thể được tin tưởng trong khi bất cứ
cái gì trên trái là nguy hiểm hoặc thậm chí mang điềm xấu.
We speak of lefthanded compliments and according to Moore, “it
is no coincidence that lefthanded children, forced to use their right hand,
often develop a stammer as they are robbed of their freedom of speech”.
However, as more research is undertaken on the causes of
left-handedness, attitudes towards left-handed people
are gradually changing for the better. Indeed when the champion
tennis player Ivan Lendl was asked what the single thing was that he would
choose in order to improve his game, he said he would like to become a
lefthander.
Chúng ta hay dùng
những lời lẽ xúc phạm những người thuận tay trái và theo Moore, "không
phải ngẫu nhiên mà các trẻ thuận tay trái buộc phải sử dụng tay phải của mình
và chúng thường nói lắp bắp do chúng bị cướp đi quyền tự do ngôn luận".
Tuy nhiên, khi chúng ta thực hiện nhiều cuộc nghiên cứu về nguyên nhân của
thuận tay trái thì thái độ đối với người thuận tay trái sẽ dần dần thay đổi
theo chiều hướng tốt hơn thôi. Thật vậy khi vận động viên quần vợt vô địch Ivan
Lendl khi được hỏi điều duy nhất anh có thể chọn để cải thiện cách chơi của
mình là gì thì ông ấy nói rằng ông muốn trở thành một người thuận tay trái.
By: Geoff Maslen (Cambridge IELTS 1)
Đăng nhận xét